ပုံစံကို မှတ်မိသည့် သံမဏား
ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိ (Shape remembering metal) ကို ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်သားနိုင်သည့် အထူးသော သံမဏိအမျိုးအစား (shape memory alloy - SMA) ဟုလည်း ခေါ်ကြပါသည်။ ဤအထူးသော ပစ္စည်းများသည် အပူချိန်ကဲ့သို့သော သီးသန့်သော အရေးကြီးသည့် အကြောင်းအများတစ်ခုကို ဖော်ပြသည့်အခါ ယင်းပစ္စည်းများသည် အရင်က သတ်မှတ်ထားသည့် ပုံသဏ္ဍာန်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ပါသည်။ ဤအထူးသော စွမ်းရည်သည် ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိကို ပုံမှန်သံမဏိများနှင့် သံမဏိအမျိုးအစားများမှ ကွဲပြားစေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းပစ္စည်းများသည် ယနေ့ခေါ် အင်ဂျင်နီယာပစ္စည်းများအနက် အထူးသော စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာနှင့် အသုံးဝင်မှုများ အများဆုံးရှိသည့် ပစ္စည်းများအနက် တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိသည် အပူချိန်မြင့်မှုအတွင် အောက်စတီနိုက် (austenite) အဆင့်နှင့် အပူချိန်နိမ့်မှုအတွင် မာတင်ဆိုင်း (martensite) အဆင့်ဟု ခေါ်သည့် ကွဲပြားသည့် ံ့ခေါင်းအဆင့်နှစ်မျိုးကြား ပြောင်းလဲမှုကို ပြုလုပ်ပါသည်။ ပစ္စည်းကို မာတင်ဆိုင်းအဆင့်တွင် ပုံသဏ္ဍာန်ပြောင်းလဲပေးပြီးနောက် ပြောင်းလဲမှုအပူချိန်ထက် ပိုမိုမြင့်မှုအတွင် အပူပေးပါက ယင်းပစ္စည်းသည် မူလအောက်စတီနိုက်အဆင့်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပါသည်။ ထိုအခါ ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိသည် အလွန်တိကျစွာဖြင့် အစီအစဥ်သတ်မှတ်ထားသည့် ပုံသဏ္ဍာန်ကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ပါသည်။ အသုံးများဆုံး ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိများအနက် နိကယ်-တိုင်တေးနီယမ် သံမဏိ (nickel-titanium alloy) ကို နိုက်တီနောလ် (Nitinol) ဟု အများအားဖြင့် ခေါ်ကြပါသည်။ သို့သော် ကြေးနီအခြေပြုနှင့် သံအခြေပြု ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိများလည်း ရှိပါသည်။ ထိုပစ္စည်းများသည် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုရှိပါသည်။ ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိ၏ ပြောင်းလဲမှုအပူချိန်များကို ထုတ်လုပ်မှုအဆင့်တွင် အတိအကျဖြင့် အင်ဂျင်နီယာပုံစံဖော်နိုင်ပါသည်။ ထိုအတွက် ဒီဇိုင်နာများသည် အောက်စုံအပူချိန်မှ စတင်၍ စင်တီဂရိတ် ၁၀၀ ဒီဂရီထက် ပိုမိုမြင့်မှုအထိ အသုံးပြုမှုအခြေအနေများအတွက် ပစ္စည်း၏ တုံ့ပြန်မှုကို အသုံးပြုမှုအခြေအနေအလိုက် ပြုပြင်နိုင်ပါသည်။ ပုံသဏ္ဍာန်ပြန်လည်ရယူခြင်းသာမက ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိသည် အထူးသော ပြောင်းလဲမှုများ (superelasticity) ကိုလည်း ပြသပါသည်။ ထိုအရေးကြီးသည့် ဂုဏ်သတ္တိသည် ပစ္စည်းကို အလွန်ကြီးမားသည့် ပြောင်းလဲမှုများကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေပါသည်။ ထိုပြောင်းလဲမှုများမှ ပြန်လည်ပြောင်းလဲပေးရှိပါသည်။ ထိုအခါ အပူချိန်အကူအညီမှ လုံးဝမလိုအပ်ပါသည်။ ဤနှစ်မျိုးသော လုပ်ဆောင်ချက်များသည် ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိကို စက်မှုလုပ်ငန်းများအနက် အကောင်းဆုံးအသုံးပြုမှုများ ရှိသည့် ပစ္စည်းအဖြစ် ဖော်ပြပါသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတွင် ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိကို သွေးကြောအတွင်း ထောက်ခံကြောင်း (stents)၊ သွားနှင့် အသားအသွေး ပြုပြင်မှုအတွက် ကြိုးများ (orthodontic wires)၊ အော်ပရေးရှင်းအတွက် ကိရိယာများ (surgical tools) နှင့် အရိုးမှတ်သားမှုအတွက် အထောက်အပံ့များ (bone anchors) တွင် အသုံးပြုကြပါသည်။ လေကြောင်းနှင့် အာကာသ အင်ဂျင်နီယာနှင့် ကားအင်ဂျင်နီယာတွင် ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိကို လှုပ်ရှားမှုဖော်ပေးသည့် ကိရိယာများ (actuators)၊ လှုပ်ရှားမှုကို လျော့နည်းစေသည့် ကိရိယာများ (vibration dampers) နှင့် အသုံးပြုမှုအခြေအနေအလိုက် ပြောင်းလဲနိုင်သည့် ဖွဲ့စည်းမှုများ (adaptive structures) အဖြစ် အသုံးပြုကြပါသည်။ စားသုံးသူအီလက်ထရွန်နစ်ပစ္စည်းများ (consumer electronics)၊ ရိုဘော့စ်များ (robotics) နှင့် မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ (civil engineering) တွင်လည်း ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိ၏ ထူးခြားသည့် ဂုဏ်သတ္တိများကို အကျုံးဝင်စေပါသည်။ ဇီဝသ совместим် (biocompatibility)၊ ချေးစားမှုခံနိုင်ရည် (corrosion resistance)၊ အလွန်မြင့်မားသည့် ပုံသဏ္ဍာန်ပြောင်းလဲမှုခံနိုင်ရည် (high fatigue strength) နှင့် အသုံးပြုမှုအလိုက် ပြောင်းလဲနိုင်သည့် ယန္တရားဆိုင်ရာ အပြုအမှုများ (programmable mechanical behavior) တို့သည် ပုံသဏ္ဍာန်မှတ်မိသည့် သံမဏိကို နောက်ထဪ မော်ဒယ်များအတွက် အထူးသော အသုံးပြုမှုများ ရှိသည့် ပစ္စည်းအဖြစ် ဖော်ပြပါသည်။